بلوچ نيشنل موومينٽ (بي اين ايم) جي انساني حقن واري اداري پانڪ پنهنجي جنوري 2026 جي تازه ترين رپورٽ جاري ڪئي آهي، جنهن ۾ چيو ويو آهي ته سال جي شروعات بلوچستان ۾ انساني حقن جي سنگين خلاف ورزين سان ٿي آهي. رپورٽ موجب، بلوچستان جي مختلف ضلعن ۽ ڪراچي (سنڌ) ۾ جبري گمشدگين ۽ ماورائي عدالت قتل جا ڪيترائي واقعا پيش آيا آهن. مجموعي طور تي 82 ماڻهن جي جبري گمشدگي جا ڪيس رپورٽ ٿيا، جڏهن ته 44 ماڻهو سخت ذهني ۽ جسماني تشدد کان پوءِ آزاد ٿيا. ساڳئي عرصي دوران، ماورائي عدالت قتل جا 12 تصديق ٿيل واقعا سامهون آيا، جنهن سبب بلوچستان ۾ خوف ۽ بي يقيني واري فضا وڌيڪ وڌي وئي آهي.
ماورائي عدالت قتل ٿيندڙن ۾ محمد انور، راهي عصا، اياز (پٽ دوست محمد)، ظريف (پٽ فقير محمد)، ظريف (پٽ محمد يعقوب)، بالاچ (پٽ حامد)، زوهيب احمد، ملا رزاق، عبدالمطلب، نعمان حيدر، طاهر بلوچ ۽ ملنگ (پٽ زاهد نديم) شامل آهن. محمد انور، رهواسي ڪلي سفر علي (ضلع دُڪي)، جون 2025 ۾ حراست ۾ ورتو ويو ۽ جنوري 2026 ۾ سندس لاش دُڪي مان مليو. گهٽ عمر جي راهي عصا کي هوشاپ بازار ۾ ڏينهن جي روشنيءَ ۾ فائرنگ ڪري قتل ڪيو ويو. اياز (رهواسي گيشڪور، آواران) ۽ ظريف ولد فقير محمد (رهواسي سياہ ڪل، مالار، آواران) جا گولين سان پروڻ ٿيل لاش آواران جي علائقي نوندڙه مان مليا. بالاچ (رهواسي تسپ، پنجگور) کي تسپ بازار ۾ فائرنگ ڪري قتل ڪيو ويو، جڏهن ته ظريف ولد محمد يعقوب (رهواسي ريڪ چاهي، ڪولواهه) کي اغوا جي ٻن ڪلاڪن بعد قتل ڪيو ويو. زوهيب احمد کي پنجگور ۾ اغوا ڪرڻ بعد تشدد ڪري قتل ڪيو ويو ۽ ملا رزاق (رهواسي نوانو زامران) جو لاش سيمسوري ڪور (ندي) مان مليو. عبدالمطلب (رهواسي ڪلي ڪمالو، سرياب) کي 11 جولائي 2025 تي گهر مان کنيو ويو ۽ 19 جنوري 2026 تي دشت مستونگ ۾ جعلي مقابلي ۾ قتل ڪيو ويو. نعمان حيدر کي 19 نومبر 2025 تي مند (ڪيچ) مان حراست ۾ ورتو ويو ۽ سندس لاش 21 جنوري 2026 تي تمپ مان مليو. 21 سالن جي مزدور طاهر بلوچ کي 21 جنوري 2026 تي تمپ ۾ گولي هڻي قتل ڪيو ويو، جڏهن ته 20 سالن جي ملنگ ولد زاهد نديم کي حراست کان پوءِ جبري طور گم ڪيو ويو ۽ پوءِ سندس لاش هٿ آيو.
ضلعي انگن اکرن موجب، ڪيچ مان 26، شال مان 16، گوادر مان 15، خاران ۾ 9، پنجگور ۾ 6، خضدار مان 4، لسٻيلي مان 2، ڪراچي مان 2، ۽ ڊيرا بگٽي ۽ نوشڪي مان هڪ هڪ ڪيس رپورٽ ٿيو آهي. ڪيترن ئي واقعن ۾ گهرن تي ڇاپا، بغير وارنٽ جي گرفتاريون ۽ اڻڄاتل هنڌن تي قيد دوران تشدد جا سنگين الزام سامهون آيا آهن.
پانڪ مطابق، اها صورتحال بلوچستان ۾ انساني حقن جي بگڙجندڙ حالت جي واضح عڪاسي ڪري ٿي. بيان زور ڏئي ٿو ته جبري گمشدگيون ۽ ماورائي عدالت قتل هاڻي هڪ “اڻ لکت قانون” بڻجي چڪا آهن، جن کي ختم ڪرڻ لاءِ شفاف ۽ خودمختار جاچ، ذميوارن جي سڃاڻپ ۽ موثر احتساب ضروري آهي، ته جيئن متاثر خاندانن کي انصاف ملي ۽ بلوچستان ۾ قانون جي بالادستي برقرار رهي.
